>

SWZ Zwolle bouwt eerste Earthship in Nederland

donderdag 27 maart 2008 (bijgewerkt op 11 juli 2009)

Woningstichting SWZ bestond op 10 november 2008  honderd jaar. Het hele jaar wilde SWZ haar jubileum vieren aan de hand van het thema 'Duurzaamheid'. Eén van de grootste activiteiten was het bouwen van een Earthship. Met medewerking van Landstede en de gemeente, heeft SWZ in de Nooterhof een theehuis gebouwd. De bouw startte na de zomer en daarmee is dit 'Earthship-theehuis' de eerste in Nederland! De opening is op 20 juni 2009. Ad Vlems van Ecodorp Brabant heeft een week meegeholpen en een cursus gekregen en heeft hiervan een verslag gemaakt. U kunt dat verslag hier lezen.

1
Deze tekening is degene die goedgekeurd is voor de bouwvergunning en
is gemaakt door 2012 Architecten.
De architect Césare Peeren heeft tijdens het dorpsweekend het volgende gezegd
over de mogelijkheid van Earthships in Nederland.

In het Nederlands betekent Earthship aardehuis. Meer informatie over de werking van Earthships kunt u hier lezen.

Doepark Nooterhof
De Milieuraad, Landstede en de gemeente zijn bezig om de Nooterhof (een park gelegen tegenover park Weezenlanden) op te knappen. De nieuwe Nooterhof wordt een park waar meer doen met de natuur centraal staat. Doepark Nooterhof moet uitgroeien tot een praktisch kenniscentrum voor groen en duurzaamheid waar onderwijs, organisaties en burgers elkaar 'in het groen' kunnen ontmoeten. In hun plan stond de bouw van een theehuis. SWZ wilde graag een gebouw of woning bouwen die zij aan de huurders en burgers van Zwolle kan schenken in het kader van haar 100 jarig jubileum. Ook wil de woningstichting hiermee ervaring opdoen met de bouw van duurzame gebouwen. Het Earthship dat nu de functie van theehuis krijgt, is een unieke samensmelting van initiatieven.

Samenwerking
Er is begin dit jaar hard gewerkt door de verschillende partijen om de bouw te kunnen realiseren. De gemeente is druk bezig om de vergunningen voor elkaar te krijgen en medewerkers van SWZ, OWAZE (stichting die de bouw van Earthships in Nederland begeleidt), 2012 Architecten (adviseur) en Landstede zijn hard aan de slag gegaan om alles tijdig voor elkaar te krijgen. Het bouwen van een Earthship is een evenement, dat door vele belangstellenden gevolgd wordt, zowel nationaal als internationaal. SWZ en Landstede willen verschillende doelgroepen benaderen, zoals medewerkers, huurders, scholieren, vrijwilligers van de Milieuraad, bewoners uit de wijk, bekende Nederlanders en Zwollenaren om mee te helpen met de bouw.

Earthship Zwolle

================

Het VROM (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu in Den Haag) is geheel onbekend met het earthshipprincipe. Voor experimentele duurzame bouw adviseren zij aan te kloppen bij Senter Novem.

Senter Novem is een organisatie die in opdracht van de overheid duurzame projecten ondersteunt. “U moet zich realiseren dat deze manier van denken en leven niet direct is weggelegd voor een grote groep bewoners, helaas. Dat betekent ook dat er op beleidsmatig niveau niet altijd even veel aandacht voor zal zijn. Het dient een beperkte groep van de bevolking en andere prioriteiten krijgen dan al gauw voorrang.”

Wil je een earthship bouwen in Nederland, dan moet je dit volgens Senter Novem bij de wortel aanpakken. “Er zijn op beleidsmatig niveau diverse instrumenten te overwegen. Je moet om te beginnen draagvlak creëren, zorgen voor voorlichting, financiële en fiscale voorzieningen treffen. Zien is natuurlijk geloven, dus ook een voorbeeldproject opzetten.”

Volgens Rijcken is het best mogelijk om een earthship in Nederland van de grond te krijgen. “Als je echt wilt, kan het. Ik adviseer om in de eerste plaats bouwgrond te zoeken in het oosten van het land of Brabant in een progressieve gemeente want je moet wel geluk hebben met de ambtenaren. Daarna zul je een bouwvergunning moeten aanvragen.”

Omdat een earthship van afvalmaterialen is gebouwd, komt daar nog een extra procedure bij kijken. De overheid wil voor zij een vergunning verstrekken eerst een rapport zien van de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO). Het TNO keurt de bouwmaterialen. De kosten van zo’n rapport beginnen bij 25.000 euro.

Lalleman heeft er een hard hoofd in. “Je komt echt in een soort dorpspolitiek terecht. Om projecten van de grond te krijgen zijn politieke spelletjes nodig en die worden in de wandelgangen gespeeld, dat is één grote geoliede machine. Earthships zijn van geen enkel belang voor de politiek.”

“Ik bedacht me een tijd geleden dat het een leuk idee zou zijn om het gebouw van het Rotterdams Milieu Centrum in een earthship te herbergen. De directeur was ook enthousiast, maar toen we het bij de deelgemeente Kralingen aankaarten, gaven zij als antwoord dat zij als gemeente vastzitten aan een bestemmingsplan. Het lijkt mij dat de gemeente kan zo’n een bestemmingsplan toch kan wijzingen?”

Wat precies de reden is dat de Rotterdamse gemeente Kralingen de plannen voor de bouw van een earthship afkeurden is niet duidelijk. Er is niemand in de huidige gemeenteraad die daar iets over kan zeggen.

Michiel Haas is ingenieur en directeur van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE). Hij schreef tevens een informatieboekje over earthships.

“Voor een bouwvergunning moet je bij de gemeente zijn en het is moeilijk om daarvoor in aanmerking te komen omdat het op zeer veel punten afwijkt van normale bouweisen. De knelpunten zijn voornamelijk de afmetingen van een earthship en de aansluitingen op het energienet. Er is onderzoek nodig om dat allemaal precies in kaart te brengen. Het zou wenselijk zijn als er ruimte was om dit als experiment uit te voeren.”

Volgens Haas is er onwil bij de gemeente door onbekendheid: “Bij de gemeente zijn ze hier volstrekt onbekend mee en als je het concept enigszins uitlegt, komen de stekels langzaam overeind. Momenteel is hier geen subsidie voor en ik denk dat dat komt omdat de earthship dermate afwijkend is, dat het nergens onder valt.”

“De moeilijkheid bij het van de grond krijgen van dit soort projecten is de zelfvoorzienendheid”, zegt architect Jan Jongert. ”Ik denk dat dat de gemeente afschrikt en de onbekende vormgeving. Een earthship heeft door het gebruik van de autobanden en vaak erg ronde vormen en dikke muren. Dat schrikt de gemeente af.”

Geschreven door: Ariena dos Reis Chantre

Reactie van Ecodorp Brabant:
Het is natuurlijk mogelijk om Earthships in Nederland te bouwen, de tijd is er rijp voor. Het is een kwestie van het vinden van de juiste mensen binnen de juiste gemeente. Iemand die echt openstaat voor innovatie en duurzaamheid. Volg onze ontwikkelingen maar bij de voortgang van de ontwikkeling van Ecodorp Brabant. Het zelfbouwen van Eartships is één van onze wensen. Al is het wel zo dat tijdens het eerste dorpsweekend alle architecten die we vroegen een negatief advies gaven over Earthships. Deze nadelen zijn genoemd op deze pagina.

Waarom Earthship Zwolle zoveel gekost heeft:
Het Earthship Theehuis heeft 500.000 euro gekost, veel meer dan verwacht. De projectleider van SWZ gaf daarvoor de volgende redenen:
De oorzaak zit voor een belangrijk deel in de volgende onderdelen.:

  • Gezien de korte voorbereidingstijd hebben wij (te) weinig gebruikte bouwmaterialen kunnen verzamelen.
  • Daarnaast hebben wij ook de mensen uit Amerika en Engeland in moeten vliegen.
  • Hun salaris betaald.
  • We hebben voor hen 3 woningen moeten stofferen en de huur en energie kosten moeten betalen.
  • We hebben met betaalde krachten bij de horeca 2x per week de flessen moeten ophalen.
  • We hebben niet prijs bewust kunnen in kopen, bestelling van Kevan, “morgen en liefst vandaag moet ik het hebben”
  • Er is gekozen voor energie opslag in accu’s. de kostprijs van de accu’s en zonnen cellen met aanleg van de elektrische installatie kosten algauw € 50.000,=.
  • We hebben apparatuur vanuit Amerika moeten laten overkomen. Los van de kostprijs waren we hier al +/-  € 7.500,,= aan inklaringskosten kwijt.
  • Ondanks de hoeveelheid handen heb ik nog relatief veel werkzaamheden door lokale aannemers moeten laten doen. Betonvloer met afwerking in de theeruimte toilet, keuken en opslagruimte. Bestrating aanbrengen in de verkeersruimten,
  • 1,5 m ontgraven met grondverbetering van de gehele voetprint
  • Lege kosten gemeente € 10.000,=
  • Opzetten van PR
  • Dagelijkse Lunches van de crew en vrijwilligers.
  • Gereedschap +/- € 15.000,=
  • € 20.000,= aan isolatie materiaal.